Tytuł: Angielskie palindromy
Palindromy czyli inaczej lustrzane słówka lub zdania znane są już od zamierzchłych czasów. Kiedyś nadawano im znaczenie magiczne, obecnie stanowią ciekawą rozrywkę językową. Co tak naprawdę oznacza słowo palindrom? Są to wyrazy lub całe frazy, które możemy czytać zarówno od przodu do tyłu, jak i od tyłu do przodu i w obu wersjach znaczą to samo.
Palindromy czyli inaczej lustrzane słówka lub zdania znane są już od zamierzchłych czasów. Kiedyś nadawano im znaczenie magiczne, obecnie stanowią ciekawą rozrywkę językową. Co tak naprawdę oznacza słowo palindrom? Są to wyrazy lub całe frazy, które możemy czytać zarówno od przodu do tyłu, jak i od tyłu do przodu i w obu wersjach znaczą to samo.
Historia palindromów sięga starożytności. Początkowo niektóre z palindromów miały być rodzajem zaklęcia lub szyfru. Współcześnie palindromy to głównie żarty słowne, które mają stanowić interesującą rozrywkę umysłową. Miłośników palindromów bawi zwłaszcza kontrast pomiędzy ich idealną i symetryczną strukturą, a chaosem powodowanym często przez łączenie bezsensownych zwrotów i zdań tworzonych podczas konstrukcji palindromu.
Palindromy znalazły także swoje miejsce w Księdze Guinnessa. Guinness prowadzi rubrykę „Longest palindromic word” (czyli najdłuższe palindromiczne słowo) i zwycięzcą w tej kategorii jest fińskie słowo saippuakivikauppias — 19 liter. Słowo to czytane od tyłu wygląda identycznie, a oznacza ono „sprzedawcę ługu” czyli substancji używanej do produkcji mydła.
Przykłady angielskich palindromów
W Księdze Rekordów Guinnessa znajduje się także słowo angielskie tattarrattat – 12 liter. Jest to słowo stworzone przez irlandzkiego pisarza Jamesa Joyce’a i użyte w powieści Ulisses. Oznacza ono odgłos pukania do drzwi i stanowi więc także onomatopeję czyli wyraz naśladujący dźwięk. Słowo tattarrattat od przodu i od tyłu zapisuje się tak samo.
Do innych angielskich palindromów zaliczyć możemy takie słowa jak:
level – poziom
racecar – samochód wyścigowy
madam – pani
radar – radar
refer – wspominać, odnosić się do czegoś/kogoś
rotator – rotacyjny
civic – obywatelski lub miejski
deified– deifikowany, gloryfikowany jak bóstwo
noon – południe
sagas – sagi
solos – solówki
mom – mama
tenet – dogmat, doktryna
wow – łał!
Oczywiście palindromy to nie tylko słowa, ale też całe zdania:
Was it a car or a cat I saw?
(Czy to co widziałem to był kot czy samochód?)
Was it a rat I saw?
(Czy to szczur był tym, co widziałem?)
Eva, can I stab bats in a cave?
(Ewo, czy mogę zasztyletować nietoperze w jaskini?)
Mr. Owl ate my metal worm.
(Pan Sowa zjadł mojego metalowego robaka.)
A Santa lived as a devil in NASA.
(Św. Mikołaj żył jako diabeł w amerykańskiej Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej.)
Dammit, I’m mad!
(Cholerka, jestem wściekły / szalony!)
Do geese see God?
(Czy gęsi widzą Boga?)
Never odd or even.
(Nigdy nieparzysta ani parzysta.)
Doc, note: I dissent. A fast never prevents a fatness. I diet on cod.
(Doktorku, zauważ: Ja się nie zgadzam. Głodówka nigdy nie zapobiega otyłości. Jestem na dorszowej diecie.)
Palindromy to jednak nie tylko słowa i pojedyncze zdania. James A. Lindon (brytyjski poeta) zainteresowany poezją eksperymentalną poszedł o krok dalej i stworzył wiersz palindromiczny zatytułowany „Doppelgänger”. Słowo to pochodzi z języka niemieckiego i oznacza „podwójnego wędrowca”, albo w szerszym znaczeniu „drugie ja” człowieka.
Wiersz Lindona składa się z dwóch części. Pierwsza stanowi normalny zapis wiersza, a druga jest jego odbiciem. Poszczególne wersy pojawiają się w odwrotnej kolejności.
Można to sobie wyobrazić schematycznie:
A
B
C
D
D ← odbicie
C ← odbicie
B ← odbicie
A ← odbicie
W ten sposób palindromiczny staje się cała konstrukcja utworu.
Początek wiersza wygląda tak:
1. Entering the lonely house with my wife
2. I saw him for the first time
3. Peering furtively from behind a bush
4. Blackness that moved,
5. A shape amid the shadows,
6. A momentary glimpse of gleaming eyes
7. Revealed in the ragged moon.
8. A closer look (he seemed to turn) might have
9. Put him to flight forever —
10. I dared not
11. (For reasons that I failed to understand),
12. Though I knew I should act at once.
13. I puzzled over it, hiding alone,
14. Watching the woman as she neared the gate.
15. He came, and I saw him crouching
16. Night after night.
I teraz następuje punkt centralny:
17. Night after night.
A potem Lindon zaczyna te wersy odtwarzać od końca ku początkowi:
18. He came, and I saw him crouching
19. Watching the woman as she neared the gate.
20. I puzzled over it, hiding alone…
Podsumowanie
To tylko niektóre z angielskich palindromów stworzonych przez ludzi aby nauka języka była zabawna i wesoła. Oczywiście jak już wcześniej wspomniano w celu uzyskania symetrycznej konstrukcji palindromu jego znaczenie często ma efekt komiczny lub czasami nawet nielogiczny.
Źródła:
https://speakingo.com/palindromy-lustrzane-slowka-i-zdania-po-angielsku/#google_vignette
https://pl.peopleperproject.com/posts/654-best-examples-of-palindromes-in-the-english-language
https://cbkwgl.wordpress.com/2014/05/28/doppelganger-james-a-lindon/
Historia palindromów sięga starożytności. Początkowo niektóre z palindromów miały być rodzajem zaklęcia lub szyfru. Współcześnie palindromy to głównie żarty słowne, które mają stanowić interesującą rozrywkę umysłową. Miłośników palindromów bawi zwłaszcza kontrast pomiędzy ich idealną i symetryczną strukturą, a chaosem powodowanym często przez łączenie bezsensownych zwrotów i zdań tworzonych podczas konstrukcji palindromu.
Palindromy znalazły także swoje miejsce w Księdze Guinnessa. Guinness prowadzi rubrykę „Longest palindromic word” (czyli najdłuższe palindromiczne słowo) i zwycięzcą w tej kategorii jest fińskie słowo saippuakivikauppias — 19 liter. Słowo to czytane od tyłu wygląda identycznie, a oznacza ono „sprzedawcę ługu” czyli substancji używanej do produkcji mydła.
Przykłady angielskich palindromów
W Księdze Rekordów Guinnessa znajduje się także słowo angielskie tattarrattat – 12 liter. Jest to słowo stworzone przez irlandzkiego pisarza Jamesa Joyce’a i użyte w powieści Ulisses. Oznacza ono odgłos pukania do drzwi i stanowi więc także onomatopeję czyli wyraz naśladujący dźwięk. Słowo tattarrattat od przodu i od tyłu zapisuje się tak samo.
Do innych angielskich palindromów zaliczyć możemy takie słowa jak:
level – poziom
racecar – samochód wyścigowy
madam – pani
radar – radar
refer – wspominać, odnosić się do czegoś/kogoś
rotator – rotacyjny
civic – obywatelski lub miejski
deified– deifikowany, gloryfikowany jak bóstwo
noon – południe
sagas – sagi
solos – solówki
mom – mama
tenet – dogmat, doktryna
wow – łał!
Oczywiście palindromy to nie tylko słowa, ale też całe zdania:
Was it a car or a cat I saw?
(Czy to co widziałem to był kot czy samochód?)
Was it a rat I saw?
(Czy to szczur był tym, co widziałem?)
Eva, can I stab bats in a cave?
(Ewo, czy mogę zasztyletować nietoperze w jaskini?)
Mr. Owl ate my metal worm.
(Pan Sowa zjadł mojego metalowego robaka.)
A Santa lived as a devil in NASA.
(Św. Mikołaj żył jako diabeł w amerykańskiej Narodowej Agencji Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej.)
Dammit, I’m mad!
(Cholerka, jestem wściekły / szalony!)
Do geese see God?
(Czy gęsi widzą Boga?)
Never odd or even.
(Nigdy nieparzysta ani parzysta.)
Doc, note: I dissent. A fast never prevents a fatness. I diet on cod.
(Doktorku, zauważ: Ja się nie zgadzam. Głodówka nigdy nie zapobiega otyłości. Jestem na dorszowej diecie.)
Palindromy to jednak nie tylko słowa i pojedyncze zdania. James A. Lindon (brytyjski poeta) zainteresowany poezją eksperymentalną poszedł o krok dalej i stworzył wiersz palindromiczny zatytułowany „Doppelgänger”. Słowo to pochodzi z języka niemieckiego i oznacza „podwójnego wędrowca”, albo w szerszym znaczeniu „drugie ja” człowieka.
Wiersz Lindona składa się z dwóch części. Pierwsza stanowi normalny zapis wiersza, a druga jest jego odbiciem. Poszczególne wersy pojawiają się w odwrotnej kolejności.
Można to sobie wyobrazić schematycznie:
A
B
C
D
D ← odbicie
C ← odbicie
B ← odbicie
A ← odbicie
W ten sposób palindromiczny staje się cała konstrukcja utworu.
Początek wiersza wygląda tak:
1. Entering the lonely house with my wife
2. I saw him for the first time
3. Peering furtively from behind a bush
4. Blackness that moved,
5. A shape amid the shadows,
6. A momentary glimpse of gleaming eyes
7. Revealed in the ragged moon.
8. A closer look (he seemed to turn) might have
9. Put him to flight forever —
10. I dared not
11. (For reasons that I failed to understand),
12. Though I knew I should act at once.
13. I puzzled over it, hiding alone,
14. Watching the woman as she neared the gate.
15. He came, and I saw him crouching
16. Night after night.
I teraz następuje punkt centralny:
17. Night after night.
A potem Lindon zaczyna te wersy odtwarzać od końca ku początkowi:
18. He came, and I saw him crouching
19. Watching the woman as she neared the gate.
20. I puzzled over it, hiding alone…
Podsumowanie
To tylko niektóre z angielskich palindromów stworzonych przez ludzi aby nauka języka była zabawna i wesoła. Oczywiście jak już wcześniej wspomniano w celu uzyskania symetrycznej konstrukcji palindromu jego znaczenie często ma efekt komiczny lub czasami nawet nielogiczny.
Źródła:
https://speakingo.com/palindromy-lustrzane-slowka-i-zdania-po-angielsku/#google_vignette
https://pl.peopleperproject.com/posts/654-best-examples-of-palindromes-in-the-english-language
https://cbkwgl.wordpress.com/2014/05/28/doppelganger-james-a-lindon/